ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
Բառիմաստ
33.Մի բառով գրի´ր:
ա) Առարկա, որը վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում  է որևէ բան: Դա նաև բեմն է  բաժանում հանդիսասրահից:
Վահանակ
բ) Միջատ, որ երկու թև ունի ու բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով:
Մոծակ
գ) Արհեստավոր, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը կտրելու, հարդարելու գործով:
Անձեռոցիկ
դ) Պղնձյա առարկա, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար:
Զանգ

35.Ի՞նչ  է  նշանակում․ բացատրիր մեկին, ով չի ճանաչում այդ առարկան։

հեռախոս, գիրք, սեղան, ականջ, ծաղիկ:
Հեռախոս՝ սարք, որով մարդիկ հեռավոր վայրերից խոսում են իրար հետ։
Գիրք՝ թղթի շարվածք, որտեղ տպված է ինֆորմացիա կամ պատմություններ։
Սեղան՝ կահույքի մեծ, ամուր հարթ մակերես, որի վրա դնում են իրեր, ուտում կամ աշխատում։
ականջ՝ մարդու կամ կենդանու մարմնի մաս, որով լսում է։

ծաղիկ՝ բույսի մաս, որը գեղեցիկ և բուրավետ է, ծաղկում է։

36.Ա և Բ շարքերը համեմատի՛ր և պարզի´ր, թե ո՞րն է դրանց տարբերությունը:

Ա. Արև, թռչուն, ռնգեղջյուր, ստեղծել, մարդ:
Բ. Րևա, ռնչթու, ույջեռնգղր, ծղետսլե, արդմ:
Ա շարքը բաղկացած է բառերից, որոնք կարդացվում են սովորական կերպով և ունեն իրենց սովորական իմաստը:
Բ շարքում բառերը նույնական են, սակայն գրեթե բոլոր տառերը տեղերով խառնված են, և այդ բառերն արդեն չեն ճանաչվում (առանց իմաստի):

38. Օգտվելով 36 առաջադրանքից փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է բառը:

Բառը՝ խոսքի կամ տառերի համակցություն է, որն ունի որոշակի իմաստ և խոսքի նշանակություն է կատարում։ Ա, Բ շարքերը ցույց են տալիս, որ բառի տառերի ճիշտ դասավորությունը կարևոր է նրա իմաստը պահպանելու համար։

39.Բացատրի´ր, թե  գլուխ  բառը ամեն մի նախադասության մեջ  ի՞նչ իմաստով է կիրառված՝ փոխարինելով  խելք, ղեկավար,  կատար, ծայր, մաս, վրա բառերով: Ո՞ր նախադասության  մեջ գլուխ  բառն այլ բառով չես կարող փոխարինել:

Արջը գլուխը բարձրացրեց:
Սարի  գլխին ինչ-որ բան է փայլում:
Այս մարդը  գլուխ չունի:
Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր:
-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը,- որոտաց զորավարը՝դիմելով գլխիկոր զինվորներին:
Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին:
Գերանի գլխից բռնի՛ր:
Արջը գլուխը բարձրացրեց: (կատար՝ մարմնի մաս)
Սարի գլուխին ինչ-որ բան է փայլում: (ծայր՝ սարի վերին մաս)
Այս մարդը գլուխ չունի: (խելք՝ խելքի բացակայություն)
Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր: (մաս՝ բաժին)
-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը, – որոտաց զորավարը՝ դիմելով գլխիկոր զինվորներին: (ղեկավար՝ ղեկավար)
Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին: (վրա՝ պահարանի վերին մաս)
Գերանի գլխից բռնի՛ր: (ծայր՝ գերանի վերին մաս)

40.Ընդգծված բառը նախադասության մեջ ի՞նչ իմաստով է կիրառված: Այդ բառը ո՞ր նախադասության մեջ է հիմնական իմաստով գործածված:

Ծաղիկը բացվեց ու ձգվեց դեպի արևը:
Հարսանիքի բոլոր կենացները ծաղիկներին էին ուղղված:
Մեր ծնողներն ասում են, թե մենք ենք կյանքի ծաղիկները:
Շատ լավ գործ եք սկսել. սա դեռ ծաղիկն է, պտուղները հետո եք տեսնելու:
Իր երկիրը հասնելուց հետո էլ իշխանը չէր մոռանում այն ամրոցի ծաղիկ տիրուհուն:

Ծաղիկը բացվեց ու ձգվեց դեպի արևը: (բույսի մաս՝ իրական ծաղիկ)
Հարսանիքի բոլոր կենացները ծաղիկներին էին ուղղված: (խոսակցական, տոնական, նշանավոր անձանց՝ որպես ծաղիկներ)
Մեր ծնողներն ասում են, թե մենք ենք կյանքի ծաղիկները: (բացատրական՝ ամենալավ, ամենագեղեցիկ մասը)
Շատ լավ գործ եք սկսել. սա դեռ ծաղիկն է, պտուղները հետո եք տեսնելու: (բանաձև, մետաֆորիկ՝ աշխատանքի սկիզբը)
Իր երկիրը հասնելուց հետո էլ իշխանը չէր մոռանում այն ամրոցի ծաղիկ տիրուհուն: (գեղեցիկ աղջիկ, սիրելի)

Մաթեմատիկա 01.10.2025

Թեմա՝ Մնացորդով բաժանում

1․ Ի՞նչ մնացորդ կստացվի տրված թվերը 10-ի բաժանելիս.
Օրինակ՝ ա) 41։ 10= 4 (մն․ 1)
բ) 248=24(8)
գ) 37=3(7)
դ) 1326=132(6)
ե) 63=6(3)
զ) 10305=1030(5)
է) 140=14
ը) 12360=12360

2․ Կատարե՛ք մնացորդով բաժանում.
ա) 26 ։ 7=3(5)
բ) 1257 ։ 124=10(17)
գ) 54 ։ 26=2(2)
դ) 1652 ։ 16=103(4)
ե) 428 ։ 35=12(8)
զ) 921 : 23=40(1)

3․ . Բեռնատարը մեկ անգամից տեղափոխում է մինչև 120 պարկ ալյուր։ Քանի՞
անգամից կկարողանա տեղափոխել 985 պարկ ալյուրը
9

Մնացորդով բաժանման դեպքում բաժանելին գտնելու համար պետք է թերի
քանորդը բազմապատկել բաժանարարով և ստացված արտադրյալին
գումարել մնացորդը։

Օրինակ` Գտե՛ք բաժանելին, եթե բաժանարարը 5 է, թերի քանորդը՝ 7, մնացորդը՝ 2։ Լուծում ՝ 7 x 5+3=38

4․ Գտե՛ք բաժանելին, եթե բաժանարարը 7 է, թերի քանորդը՝ 9, մնացորդը՝ 3։
12

5․ Գտե՛ք բաժանելին, եթե թերի քանորդը 259 է, մնացորդը՝ 8, բաժանարարը՝ 10։
267

6․ Գտե՛ք երեք թիվ, որոնք 14-ի բաժանելիս մնացորդում ստացվում է
29,55,79

7․ Ամառային արձակուրդների տևողությունը 96 օր է։ Քանի՞ ամբողջական
շաբաթ և օր են կազմում ամառային արձակուրդները։
96 օր = 13 ամբողջական շաբաթ և 5 օր։

8․ Ի՞նչ մնացորդ կարող է ստացվել թիվը ա) 3-ի, բ) 4-ի, գ) 8-ի բաժանելիս։
Մնացորդի հնարավոր արժեքները՝ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

9․ Հաշվե՛ք 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28 թվերը 4-ի բաժանելիս ստացվող
մնացորդները։ Ի՞նչ օրինաչափություն եք նկատում։
Մնացորդները հերթագայվում են հետևյալ կարգով՝ 0, 1, 2, 3, ապա կրկին կրկնվում են։
Այսինքն, 4-ի բաժանումում մնացորդը հավասար է թվի ու 4-ի մնացորդին։

10․ Լուսինեի արձակուրդը սկսվեց հունիսի 27-ին, աշխատանքի վերադարձավ
օգոստոսի 6-ին: Քանի՞ օր հանգստացավ Լուսինեն:
40

Բնագիտություն 01․10․2025

Բնության մեջ տեղի է ունենում տարբեր նյութերի շրջապտույտ, դրանք երկրագնդի մի ոլորտից անցնում են մյուսը և նորից վերադառնում այդ ոլորտ: Այդ շրջապտույտը երկրագնդի վրա բազմաթիվ իրար հաջորդող տարբեր բնույթի գործրնթացների արդյունք է: Շրջապտույտն անրնդհատ կրկնվում է: Հետաքրքիր է, որ նյութերի շրջապտույտն րնթանում է նաև կենդանի օրգանիզմների միջոցով: Սա մեկ անգամ ևս հաստատում է, որ բնությունն անկենդան մարմինների և կենդանի օրգանիզմների միասնու­թյուն է:

Continue reading »

Աշնանային սահյանական ընթերցումներ

Համո Սահյան․ Աշուն

Առաջադրանքներ․
1․Կարդալ բոլոր բանաստեղծությունները, դուրս գրել անծանոթ բառեր, գրել բացատրությունն ու սովորել։
խաշամ – ծառերից թափված չոր տերևներ և ճյուղեր
ցնցոտին – պատառոտված հին շոր
շղարշ – թափանցիկ վարագույրի պես նուրբ կտոր
գալարվել – ոլորվել, պտուտաձև շարժվել

2․ Շատ լավ կարդալ սովորել բոլոր բանաստեղծությունները։
Կանեմ
3․ Բոլոր բանաստեղծություններից դուրս գրել բառակապակցությունները։
«ոսկեզօծված գլուխ»
«դեղին բոցեր»
«աշնան հրդեհ»
«քամու համբույր»
«ցնցոտիներն այրի»
«ամպի փեշեր»
«շղարշի տակ»

4․ Ընտիր բանաստեղծություններից մեկը, սովորիր ու տեսանյութ պատրաստիր աշնանային պուրակում, այգում, ձորում․․․
Ընտրիր մի բանաստեղծություն՝ որը դու սիրում ես (օրինակ՝ «Քամու համբույր», կամ «Աշուն»)։
Սովորիր այն գեղեցիկ արտասանել։
Գնա այգի կամ պուրակ, որտեղ աշնան գույներ կան։
Նկարիր տեսանյութ, որտեղ արտասանում ես այդ բանաստեղծությունը։

5․ 3-րդ առաջադրանքի բառակապակցություններից մեկը դարձրու վերնագիր, օգտվելով բառակապակցություններից գրիր ստեղծագործական շարադրություն աշնան մասին։
«Աշնան հրդեհ»
«Ոսկեզօծված անտառ»
«Քամու համբույր»
Մշուշների շղարշի տակ»
Դարձրու վերնագիր։ Օրինակ՝
Վերնագիր՝ «Քամու համբույր»
Գրիր շարադրություն աշնան մասին՝ պատկերավոր, ոչ սովորական ձևով, օրինակ՝
Ինչպես է աշունը փոխում բնությունը
Ինչ գույներ են հայտնվում
Ինչ են զգում մարդիկ, ծառերը, երեխաները աշնան գալով
Կարող ես ներառել անձնական հուշեր կամ երևակայական պատմություն


Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է,
Ոսկի են թվում տերև ու ճյուղ,
Ուր որ նայում ես, դեղին բոցեր են,
Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ:
Ջրվեժը, առուն, ծառը, ծտերը
Աշնան քամուն են ծափահարում:
Քամին է այս ծով գանձերի տերը,
Այս ոսկու տերը՝ մեծահարուստ:

Աշնան հրդեհն է գալարվում

Աշնան հրդեհն է գալարվում
Ձորալանջերն ի վար։
Ո՛չ մեռնելու ուժ է ճարում,
Ո՛չ փրկության հնար –
Ու դողում է հասակով մեկ
Մանկությունս վայրի,
Վախենում է՝ հրդեհի մեջ
Ցնցոտիներն այրի։

Աշուն

Աշնան օրերն են հասել,
Իջել է ամպը սարին,
Եւ հրաժեշտ է ասել,
Կռունկը մեր աշխարհին:

Բարդին էլ չի սոսափում
Արագիլի թեւի տակ,
Դեղին թերթեր է թափում
Առվակի մեջ կապուտակ:

Կարմիր խարույկ է կարծես
Ծեր տանձենին անտառի,
Թվում է, թե մոտ վազես,
Ձեռք ու ոտքդ կվառի…

Քամին շատ էր թափառել,
Պարապ-սարապ թեւը կախ,
Բայց արդեն գործ է ճարել,
Տեսեք ինչքան է ուրախ:

Աշուն

Մշուշների շղարշի տակ
Աշնան խաշամն է խշշում,
Քամու ձեռքերն անհամարձակ
Ամպի փեշերն են քաշքշում:
Ամպը լեզուն կուլ է տվել
Հնար չունի որոտալու,
Ցերեկն էլ է ցրտից կծկվել,
Չէ, երևի ձյուն է գալու:

Քամու համբույր

Քամու համբույրից դողաց մի տերև,
Շշուկով դիպավ իր հարևանին,
Խշխշաց հանկարծ իմ գլխի վերև
Ու տարուբերվեց հինավուրց կաղնին:

Կռացավ կաղնին նորից բարձրացավ,
Ճյուղերով դիպավ ուրիշ մի ծառի,-
Եվ շշուկն այսպես ծառից-ծառ անցավ,
Հասավ հեռավոր խորքերն անտառի:

Ալեկոծվում էր անտառը հուզված
Ու ոսկեզօծված գլուխն օրորում,
Իր մեծ գրկի մեջ քամու համբուրած
Փոքրիկ տերևն էր կարծես որոնում:

Խշշում էր անտառն ու տարուբերվում,
Երկինք էր հասնում խշշոցը նրա…
Իսկ քամին ուրախ սուլում էր հեռվում
Եվ ծիծաղում էր անտառի վրա:


Լուսաբաց

Լույսը առավ սարին,
Սարսռում է սարը,
Սարերը վեր թռան:

Հավքն արթնացավ ծառին,
Սարսռում է ծառը,
Ծառերը վեր թռան:

Քարայծն ելավ քարին,
Սարսռում է քարը,
Քարերը վեր թռան:

Եվ ինձ մի պահ թվաց,
Քարերի տակ քնած,
Դարերը վեր թռան: